Als u in staat bent om uw wensen helder te formuleren, verloopt het contact met indicatie-adviseurs en WMO-consulenten beter. Dat leidt tot het sneller verstrekken van beter op uw vraag toegesneden voorzieningen. Bij onverhoopte onenigheid zijn de geschilpunten voor alle partijen eerder duidelijk. U weet dan wat u wilt en kunt uw energie effectiever inzetten om uw doel te bereiken.
Zoek overal informatie. Bezoek de beurzen "Support" en "Zorg-Totaal" om en om elk voorjaar in de Utrechtse Jaarbeurs. Ook de zeer uitgebreide "Reha", elk najaar in de beurs (Messe) van Düsseldorf (D) is een aanrader. Benut het internet en lees publicaties van patiëntenverenigingen. Leg contacten met mensen die al eerder verbouwd hebben. Via dagbesteding, school, patiëntenvereniging of MEE. Deze beschikken over de basisinformatie om u op weg te helpen.
Overleg met uw revalidatiecentrum of ergotherapeut(e) en bepaal waar de knelpunten in uw woonsituatie liggen. Spreek met uw arts(en) over te verwachten verzorgingsscenario’s. Probeer de gevolgen daarvan te vertalen naar uw woonomgeving en zet het op papier. Probeer bij zoveel mogelijk deskundigen op specifieke terreinen (ergonomie, regelgeving, bouwzaken, financiën ed.) de informatie te verzamelen, die u nodig hebt, maar verlies daarbij het overzicht niet uit het oog.
Routeplanner woningaanpassingen
De voormalige onderzoeksinstelling KBOH, nu opgegaan in Vilans, ontwikkelde een "routeplanner woningaanpassingen". Deze routeplanner biedt u ondersteuning bij de oriëntatie op woningaanpassingen, bij het ordenen van de eigen wensen of eisen en tijdens belangrijke beslismomenten. In een aantal stappen wordt u naar gegevens gevraagd. Vervolgens krijgt u verschillende opties voorgelegd, waaruit u uw eigen keuzes kunt maken. Daarnaast krijgt de gebruiker bij iedere stap die hij doorloopt handige tips.
De mogelijkheden die u te zien krijgt, dienen als oriëntatie voor uw eigen oplossingen.Het is niet de bedoeling de voorbeelden letterlijk over te nemen.
Ir Grootveld was betrokken bij de ontwikkeling van deze routeplanner, als ondersteuning bij het realiseren van een woningaanpassing. U vindt deze hier.
Enkele andere nuttige kennisbronnen op het Internet zijn:
- Het Hulpmiddelen-Informatie-Centrum.
Overzicht hulpmiddelen en regelgeving. Voormalig overheidsproject. - De "Revagids".
Hulpmiddeleninformatie "Fireva" (Leveranciers revalidatie-artikelen).
- De "Handy-wijzer".
Overzicht hulpmiddelen van "Handy-Brains". - Support beurs Utrecht.
- Zorg-Totaal beurs Utrecht.
- Reha beurs Düsseldorf.
Woonvragen.
Kijk kritisch naar uw wensen en uw woonsituatie. Ga vervolgens op zoek naar het antwoord op de eerste belangrijke vragen:
- Kunt u in uw huidige woning met aanpassingen blijven wonen, of is het beter om te zien naar alternatieven?
- Hoe woont u nu en op welke wijze wilt u uw woonwensen bij de aanpassing realiseren?
- Zijn grote aanpassingen in de woning technisch en financiëel mogelijk?
- Kunt u (een deel van) de kosten vergoed krijgen vanuit WMO, belastingteruggaaf of fondsen?
- Wat laten bestemmingsplan en Welstand toe?
- Wat laat de woningeigenaar toe, wanneer het om een huurwoning gaat?
- Wat vinden uw buren van uw bouwplannen, die misschien hun zon of uitzicht wegnemen? Zijn (planschade)claims te verwachten?
- Hoe courant blijft de woning na aanpassing, bij een eventuele toekomstige verkoop?
Verbouwen of....
Veel mensen hebben er moeite mee, hun vertrouwde woning en woonomgeving te verlaten. Naast alle rompslomp die er toch al is rondom de aandoening zelf en de zorg daaromheen. Soms stelt de WMO-adviseur van de gemeente, dat ingrijpende aanpassingen niet of heel moeilijk (lees: duur!) in uw woonsituatie zijn te realiseren. In die situatie (maar ook in veel andere gevallen) zal uw gemeente vrijwel zeker een goedkopere oplossing voorstellen, namelijk verhuizen. U krijgt dan een voorziening toegewezen in de vorm van een "verhuiskostenvergoeding", een geldbedrag tot enkele duizenden euro's.
Wanneer u toch liever wilt verbouwen, kunt u altijd een deskundige inschakelen voor een "second opinion". Blijkt deze wel mogelijkheden te zien om uw huis adequaat aan te passen, probeer dan te onderhandelen met uw gemeente. Liefst vóór u een "verhuisbeschikking" ontvangt. Onderbouw uw visie met zinnige ergonomische argumenten. Toon aan hoe belangrijk de woonomgeving is voor betrokkene en diens leef- en zorgmogelijkheden. Denk vooral aan burenhulp ("mantelzorg"), of aan de nabijheid van belangrijke voorzieningen, zoals winkels, school, kerk, vrienden ed.
Een aanrader is, in een vroeg stadium toch al de woningmarkt te verkennen. Leg een archiefje aan met makelaarsgegevens van (in de ogen van uw gemeente) waarschijnlijk geschiktere woningen als de uwe. Betrek daarin zowel koop- als huurwoningen, uiteraard binnen uw financieringsmogelijkheden. Wanneer u in een later stadium met uw gemeente onderhandelt over aanpaskosten van de huidige woning, kan zo'n archiefje een belangrijke rol spelen. Hiermee kunt u aantonen, dat u serieus hebt gezocht naar verhuisalternatieven, dan wel dat ook daar (hoge) kosten mee gemoeid zouden zijn geweest.
Verhuizen.
Komt u tot de slotsom dat uw woning inderdaad minder geschikt is? Weersta de verleiding, genoegen te nemen met te krappe aanpassingen om een verhuizing te voorkomen. Realiseert u zich, dat u zich nu nog wel kunt behelpen. Maar dat de dagelijkse verzorging door groei of door achteruitgang op termijn steeds zwaarder zal worden.
Ga op zoek naar geschiktere huizen, waar u eventueel zou willen wonen. Zowel bestaande woningen als nieuwbouwprojecten, die binnen redelijke tijd gereedkomen. Let daarbij, naast uw eigen woonwensen, vooral op de aanpassings mogelijkheden. Vaak krijgt u bij een verhuisadvies van uw gemeente ook een eisenprogramma, waaraan een nieuwe woning moet voldoen. Zoals voldoende extra woonruimte, dan wel mogelijkheden voor het bijbouwen van zo'n 25 á 35 m2. Ga zo nodig bij zowel een ergotherapeut als een bouwkundige te rade, omtrent de geschiktheid van een woning.
Licht ALTIJD uw gemeente in VOOR u tot verplichtingen (koop of huur) overgaat. Zij eisen de mogelijkheid, een woning vooraf te kunnen beoordelen op geschiktheid. Laat u dit na, dan kunt u uw recht op subsidie verspelen!!!
In de praktijk levert dit vaak problemen op, omdat veel gemeenten niet op korte termijn toestemming (kunnen of willen) geven, terwijl u bij de verkoper maar een korte beslistermijn krijgt. Probeer dan de gemeente te bewegen tot een principebesluit waarbij pas later, na het doorlopen van een WMO procedure op inhoudelijke punten, een bedrag wordt vastgesteld. Of u kunt bij de verkoper de WMO-goedkeuring als ontbindende voorwaarde laten opnemen. Mocht een woning op dit punt toch aan uw neus voorbij gaan, geef dan niet op. Actief blijven zoeken en doorzetten wordt beloond. De ervaring leert, dat WMO-consulenten u serieuzer nemen en alerter optreden, wanneer u telkens met woningen blijft komen.
De WMO-verordening voorziet oa. in een verhuiskostenvergoeding, naast de eventueel noodzakelijke kosten van het (verder) aanpassen van een geschikt bevonden woning. Maak hier altijd gebruik van, al is het bedrag volstrekt onvoldoende voor de werkelijke kosten van verhuizen en opnieuw inrichten.
Boven aanpassen.
In de meeste woningen wordt beneden gewoond en boven geslapen. Een belangrijke keuze-optie is die voor het aanpassen van de slaapverdieping, dan wel het uitbouwen van de begane grond. Beide opties hebben hun voors en tegens. Bij jonge kinderen heeft boven aanpassen het emotionele voordeel, dat iedereen bij elkaar op de verdieping blijft slapen. Ook een eventuele nachtelijke verzorging kan eenvoudiger zijn, wanneer alle zorgvoorzieningen boven bij elkaar liggen.
Er is in die situatie wel een liftvoorziening vereist. Liften zijn tegenwoordig ruimtebesparend, maar daardoor ook krap. Bij de minder kostbare huis- of "platformliften" dient de gebruiker onderweg een knop (of andere bediening) ingedrukt te houden. Daarvoor is enige zelfredzaamheid of begeleiding vereist. De snelheid van een lift is lager dan u via de trap gewend bent. Soms zijn ook extra transfers nodig. Bedenk verder, dat liften storingen kunnen hebben. Al beschikken de betere leveranciers natuurlijk over een 24 uurs storingsdienst.
U verblijft het grootste deel van de dag op de woonverdieping en heeft daar doorgaans uw belangrijkste aktiviteiten. De woonruimten bevinden zich doorgaans beneden. Zeker bij intensieve, herhaaldelijk op een dag voorkomende zorgtaken, zult u dan (per lift) telkens naar de verdieping moeten. Omgekeerd kan uw woonsituatie misschien alleen een oplossing op de verdieping toelaten. Wanneer dit het geval is kan een lift, gecombineerd met het adequaat aanpassen van de bovenverdieping, ook op de lange termijn een redelijke oplossing zijn.
Beneden aanpassen.
Beneden aanpassen blijkt in de praktijk het meest efficiënt te werken. Daardoor is de verzorging thuis langer vol te houden. Iedereen kan bij alle dagactiviteiten aanwezig zijn en er zijn geen verticale transfers nodig. Minder mobiele personen zijn gemakkelijker zelfredzaam. Ze kunnen zich terugtrekken op hun kamer, met de daar aanwezige huiswerk- of speelvoorzieningen. De verzorgers kunnen tijdens hun eigen aktiviteiten altijd eenvoudig een oogje in het zeil houden.
Nadeel is, vooral 's nachts, de grotere afstand tot de verdieping. Niet alleen emotioneel (één persoon slaapt apart beneden), maar ook praktisch (nachtverzorging). Communicatie-hulpmiddelen als intercom of camera nemen deze bezwaren gedeeltelijk weg. Let op dat de zorgruimten beneden ten koste gaan van tuin, garage of een andere ruimte. En dat de verdieping zonder liftvoorziening (die in deze situatie niet subsidiabel is) voor één bewoner ontoegankelijk wordt.
Ondanks deze bezwaren is een oplossing met alles op één niveau voor zowel de zwaarte van de zorg als voor de zelfredzaamheid van de persoon met beperkingen het beste.
